Evenwicht tussen de schijnbare tegenstellingen binnen het toetslandschap

Leren is allang meer dan cijfers, maar hoe meten we dan de leerresultaten en monitoren we de onderwijskwaliteit. We staan voor spannende keuzes en schijnbare tegenstellingen: regels versus ruimte, excellentie én inclusie, formatief of toch summatief. Waar ligt het evenwicht?

Tijdens het congres op 3 februari 2026 gaan we die spanningsvelden niet uit de weg, we stappen er middenin. Met thema’s als AI, toetsvisie, het belang van toetsen en de verandering van eindtermen verkennen we het veranderende toetslandschap.

Toetsen is dan ook geen rechte lijn. Het is een zoektocht, vol nuances. Samen met inspirerende sprekers, praktijkverhalen en interactieve workshops zoeken we naar richting, houvast en handelingsperspectief. Want wie durft te balanceren, vindt het evenwicht.

Programma Toetsen & Beoordelen in het VO

09:15 – 09:30

Kristin Vanlommel

Dagvoorzitter


09:30 – 10:10

Keynote

WAT IS HET BELANG VAN EEN GOEDE TOETS EN BEOORDELING?

Goede toetsing betekent dat je vooraf helder hebt waarom je toetst en welke beslissing je met de uitslag wilt nemen. Een toets is pas van kwaliteit als de uitslag echt iets zegt over wat je wilt meten, leerlingen eerlijk de kans krijgen om dat te laten zien, en je weet hoe stabiel die uitslag is. AI maakt dit extra belangrijk: zonder duidelijke afspraken over wat wel en niet mag, kunnen cijfers ongemerkt iets anders gaan meten én kunnen verschillen tussen leerlingen groter worden, waardoor de beoordeling minder betrouwbaar en minder eerlijk wordt.

Monika Vaheoja

Psychometrisch Adviseur


10:10 – 10:45

Keynote

DE KRACHT VAN ACADEMISCH OPTIMISME: LEERPRESTATIES ÉN EERLIJKE KANSEN BEVORDEREN

Academisch optimisme bevat het samenspel van drie elementen:

  1. Overtuigingen van doelmatigheid
  2. Vertrouwen in leerlingen en ouders
  3. De focus op leren.

Onderzoek toont aan dat er een sterke positieve samenhang bestaat tussen academisch optimisme en de prestaties van leerlingen: hoe meer leraren(teams) gekenmerkt worden door academisch optimisme, hoe beter hun leerlingen presteren. En het meest bemoedigende hieraan: dit geldt voor alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond. Academisch optimisme is bovendien veranderbaar. Inzetten op academisch optimisme is bijgevolg een erg interessante strategie om leerprestaties én eerlijke kansen te bevorderen.

Ruud Lelieur

Post-doctoral onderzoeker en gastlector Universiteit van Antwerpen


10:45 – 11:15

Pauze

11:15 – 12:50

Workshops

Maak één keuze tussen de verschillende sessies: 

1. Hoe zorg je ervoor dat je de leerling toetst en niet chatgpt?

Hoe zorg je ervoor dat je de leerling toetst – en niet ChatGPT? In deze interactieve workshop leer je hoe je jouw toetsvormen slim aanpast om bestand te zijn tegen generatieve AI-tools. We richten ons op (praktijk)opdrachten die leerlingen thuis mogen maken, zoals verslagen, presentaties of portfolio-opdrachten. Je ontdekt hoe je opdrachten kunt ontwerpen die authentiek, persoonlijk en moeilijk te automatiseren zijn. Denk aan strategieën als: 

  • Het integreren van reflectie en zelfevaluatie 
  • Het beoordelen van het proces in plaats van alleen het eindproduct 
  • Het toevoegen van contextspecifieke elementen die AI niet kent 

Na deze sessie ga je naar huis met concrete voorbeelden en direct toepasbare tips om je toetsen AI-proof te maken. 

Jaap Brunnekreef, Lid examencommissie


2. De toets als vertaling van de onderwijsvisie

In deze sessie onderzoeken we de samenhang tussen onderwijsvisie, toetsvisie en toetsbeleid, en wat dit betekent voor concrete keuzes in toetsvormen en toetsmomenten. We verkennen hoe leerdoelen, leeractiviteiten en toetsing op elkaar afgestemd kunnen worden (constructive alignment), met expliciete aandacht voor toetskwaliteit. We kijken naar hoe visies richting geven aan toetsontwerp en hoe je binnen je eigen onderwijscontext bewuste, onderbouwde keuzes kunt maken.

Olga de Bas en Sofie van Borkum, Senior Adviseur en Onderwijskundig adviseur


3. Cijferbepaling: Meer dan een rekensom

Hoe bepaal je een eerlijk en betekenisvol cijfer? In deze sessie neemt psychometricus Monika Vaheoja je mee in de wereld van cesuurbepaling. Ze legt uit hoe een cijfer meer is dan een simpele rekensom: het gaat om meetfouten, toetsmoeilijkheid en aansluiting bij leerdoelen. Ook ontdek je hoe de Angoff-methode helpt om een betrouwbare cesuur vast te stellen. Laat je inspireren om cijfers te gebruiken als eerlijk en valide instrument voor het meten van leerlingprestaties.

Monika Vaheoja, Psychometrisch Adviseur


Leertraject deel 1: Kansrijk en passend determineren

Ruim 60% van de leerlingen zit in een dakpanklas of brede brugkas. Ook het aantal meervoudige adviezen groeit. Dat biedt kansen, maar maakt het nemen van een goed onderbouwd niveauadvies ook complex. In de bovenbouw blijkt regelmatig dat leerlingen toch niet op het passende niveau zitten. Hoe zorg je ervoor dat determineren recht doet aan de ontwikkeling van leerlingen én ook haalbaar is? In dit leertraject werk je aan twee kernvragen: hoe kom je tot de juiste informatie voor een goed advies en hoe weeg je die informatie zorgvuldig? Je krijgt wetenschappelijke inzichten, praktijkvoorbeelden en concrete handvatten en past deze direct toe op je eigen praktijk. Zo verlaat je het leertraject met nieuwe inzichten en praktische materialen voor jouw school.

Wessel Peeters, Onderwijskundige & docent

Kies je voor het leertraject, dan volg je na de pauze het tweede deel van dit leertraject 


12:50 – 13:30

Pauze

13:30 – 14:10

Parallel plenair

Maak één keuze tussen de verschillende sessies: 

1. Toetsen met betekenis - de vergeten kracht van goed onderwijs

Wat als we massaal verkeerd meten in het voortgezet onderwijs? Slechte toetsen geven foute signalen aan leerlingen én docenten. In deze presentatie hoor je waarom toetskwaliteit dé blinde vlek is in veel scholen, en hoe toetsmatrijzen, taxonomieën en toetsanalyses het verschil maken. Schoolleiders krijgen niet alleen inzicht, maar ook een dringende oproep: tijd om toetskwaliteit serieus te nemen. Want wie verkeerd meet, stuurt verkeerd bij.

Leo van Breugel, Adviseur Onderwijs & Ontwikkeling (O2)


2. AI en toetsen: Leren navigeren door een nieuw landschap

Kelly Beekman, Lector Technology-enhanced Learning & Assessment bij Fontys Educatie | Academic Director Master Toets- & Onderwijskwaliteit


Leertraject deel 2: Kansrijk, eerlijk en acceptabel determineren

Ruim 60% van de leerlingen zit in een dakpanklas of brede brugkas. Ook het aantal meervoudige adviezen groeit. Dat biedt kansen, maar maakt het nemen van een goed onderbouwd niveauadvies ook complex. In de bovenbouw blijkt regelmatig dat leerlingen toch niet op het passende niveau zitten. Hoe zorg je ervoor dat determineren recht doet aan de ontwikkeling van leerlingen én ook haalbaar is? In dit leertraject werk je aan twee kernvragen: hoe kom je tot de juiste informatie voor een goed advies en hoe weeg je die informatie zorgvuldig? Je krijgt wetenschappelijke inzichten, praktijkvoorbeelden en concrete handvatten en past deze direct toe op je eigen praktijk. Zo verlaat je het leertraject met nieuwe inzichten en praktische materialen voor jouw school.

Wessel Peeters, Onderwijskundige & docent

Heb je het eerste deel vóór de pauze gevolgd? Dan volg je na de pauze het tweede deel van dit leertraject


14:10 – 15:10

Inspiratiesessies

Maak één keuze tussen de verschillende sessies: 

1. Samen werken aan toetskwaliteit: het spel van borgen en zorgen

In deze interactieve workshop staat het rollenspel rond toetskwaliteit binnen de school centraal. We verkennen hoe verschillende actoren – van docent en vaksectie tot examencommissie en schoolleiding – samen werken aan de kwaliteit van toetsing en beoordeling. Aan de hand van het spanningsveld tussen borgen (controleren en monitoren) en zorgen (faciliteren en uitvoeren) onderzoeken we welke taken en verantwoordelijkheden bij welke gremia horen en hoe deze elkaar versterken of juist kunnen botsen.
Je krijgt als deelnemer inzicht in de rollen van bijvoorbeeld docenten, examensecretaris, vakgroepleiders, examencommissie, kwaliteitszorg en schoolleiding. Samen werken we aan duurzame verankering van toetskwaliteit binnen de schoolorganisatie, met concrete acties die direct toepasbaar zijn in de eigen praktijk. Er is ook ruimte voor collegiale uitwisseling en leren van elkaar, zodat je na afloop scherp hebt wie wat doet en hoe je dat effectief afstemt.

Tineke van der Horst, Trainer & adviseur Leren & Toetsen, Eigenaar TopTien 


2. Digitaal of analoog? Bewust kiezen in toetsen

Marissa Heiltjes, Specialist Digitale Didactiek


3. Masterstudenten aan het woord

De rol van de examencommissie als aanjager van professionalisering binnen de school. Denk aan het ondersteunen van docenten bij het ontwikkelen, evalueren en verbeteren van toetsen. Vanuit de opleiding worden praktische voorbeelden gedeeld, zoals het werken met een checklist voor toetskwaliteit en een informatieposter voor het effectief nabespreken van toetsen.


4. Weg met de kennistoets? Adaptief leren als alternatief

In deze workshop laten we zien wat drie jaar wetenschappelijk onderzoek vertelt over adaptief leren als mogelijke vervanger van de kennistoets. We demonstreren hoe een algoritme, gebaseerd op het spreidingseffect en actief ophalen, de beheersing van feitenkennis tijdens het oefenen kan inschatten. Je ervaart zelf hoe zo’n oefening werkt en welke gegevens die oplevert voor onderbouwde toetsbeslissingen. We bespreken hoe dit kan bijdragen aan formatief handelen en kansengelijkheid. Tot slot gaan we in gesprek: kan dit de traditionele kennistoets vervangen?

dr. Maarten van der Velde, Senior wetenschapper bij MemoryLab
dr. Gesa van den Broek, Assistent-professor Onderwijswetenschappen, Universiteit Utrecht
Marijn van der Meer, Docent aardrijkskunde en Coderclass, Metis Montessori Lyceum


15:10 – 15:30

Wrap-up

OMGAAN MET DE AANWEZIGE PARADOXEN IN DE TOETSPRAKTIJK

Kristin Vanlommel

Dagvoorzitter


15:30 – 17:00

Meet & greet met experts + Borrel

MOGELIJKHEID TOT DIEPGANG OF HET STELLEN VAN VRAGEN

Sprekers Toetsen & Beoordelen in het VO 2026

img-Kristin Vanlommel
Kristin Vanlommel

Lector Organiseren van verandering, Universiteit Antwerpen

img-Monika Vaheoja
Monika Vaheoja

Psychometrisch Adviseur

img-Ruud Lelieur
Ruud Lelieur

Post-doctoral onderzoeker en gastlector universiteit van Antwerpen

img-Jaap Brunnekreef
Jaap Brunnekreef

Lid examencommissie

img-Kelly Beekman
Kelly Beekman

Lector Technology-enhanced Learning & Assessment bij Fontys Educatie | Academic Director Master Toets- & Onderwijskwaliteit

img-Olga de Bas
Olga de Bas

Senior Adviseur

img-Sofie van Borkum
Sofie van Borkum

Onderwijskundig adviseur

img-Gerdineke van Silfhout
Gerdineke van Silfhout

Programmamanager actualisatie examenprogramma’s VO

img-Leo van Breugel
Leo van Breugel

Adviseur Onderwijs & Ontwikkeling (O2)

img-Tineke van der Horst
Tineke van der Horst

Trainer & adviseur Leren & Toetsen, Eigenaar TopTien

img-Marissa Heiltjes
Marissa Heiltjes

Specialist Digitale Didactiek

img-Wessel Peeters
Wessel Peeters

Onderwijskundige & docent

img-dr. Maarten van der Velde
dr. Maarten van der Velde

Senior wetenschapper bij MemoryLab

img-Marijn van der Meer
Marijn van der Meer

Docent aardrijkskunde en Coderclass, Metis Montessori Lyceum

img-dr. Gesa van den Broek
dr. Gesa van den Broek

Assistent-professor Onderwijswetenschappen, Universiteit Utrecht

Data en locatie

Data: 3 februari 2026

Locatie: Jaarsbeurs Utrecht Meetup (ingang Beatrixgebouw)
Jaarbeursplein 6
3521 AL
Utrecht

Download de brochure

Onze privacy-policy

Voer hier het wachtwoord in

Partner worden van Toetsen en Beoordelen VO?
 

Lars van Overveld, Partnermanager

Als partner heb je de mogelijkheid om:

  • Je positie in de markt te verstevigen
  • Je naamsbekendheid te vergroten
  • Je doelgroep te ontmoeten en te netwerken

Meer informatie? Neem contact met mij op:

Wil je deelnemen?

Schrijf je dan nu eenvoudig in via onderstaande knop. Na je inschrijving ontvang je van ons een bevestiging per e-mail met alle belangrijke informatie.

 

Leg je deelname vast!