Bibob-onderzoek bij de gemeente

Een gemeente kan een Bibob-onderzoek inzetten om integriteitsrisico’s te beoordelen bij bijvoorbeeld vergunningen, subsidies, overheidsopdrachten en vastgoedtransacties. Het doel is te voorkomen dat de overheid onbedoeld criminaliteit faciliteert, zoals witwassen of misbruik van publieke besluiten, wat raakt aan openbare orde en veiligheid bij de gemeente. Hieronder lees je wanneer Bibob in beeld komt, wie betrokken zijn, hoe het traject verloopt en wat dit voor een aanvrager betekent.

Wanneer kan een gemeente Bibob inzetten?

Bibob komt in beeld bij besluiten waarbij integriteitsrisico’s een rol kunnen spelen, zoals vergunningen, subsidies, overheidsopdrachten en gemeentelijke vastgoedtransacties. Dat gebeurt meestal niet standaard bij elke aanvraag, maar binnen de kaders van de Wet Bibob, de wet- en regelgeving in openbare orde en veiligheid en het gemeentelijke beleid. Een onderzoek kan vooraf starten. Bibob kan ook bij een al verleende beschikking worden toegepast, voor zover de wettelijke bevoegdheid en het toepasselijke Bibob-beleid dat toelaten. Bij een lopende overheidsopdracht of vastgoedtransactie gelden specifieke wettelijke en contractuele voorwaarden voor beëindiging, ontbinding of opschorting.

Wat wordt er in het onderzoek beoordeeld?

De gemeente kijkt naar de integriteit van de aanvrager, de onderneming en betrokken natuurlijke of rechtspersonen. Onder meer de herkomst van geld, de financiering, zeggenschap, zakelijke relaties en eventuele antecedenten kunnen worden beoordeeld. Het gaat steeds om een risico-inschatting rond een concreet gemeentelijk besluit, in de context van de aanpak van ondermijning bij gemeenten, om misbruik voor criminele activiteiten of crimineel vermogen te voorkomen.

Wie doet wat in een Bibob-procedure?

Zo verloopt het traject van formulier tot besluit

1. Je ontvangt of downloadt het Bibob-formulier dat bij de procedure hoort.
2. Je vult het formulier volledig in en levert de gevraagde stukken aan.
3. De gemeente gebruikt een Bibob-vragenformulier als onderdeel van het eigen onderzoek; het formulier moet voldoen aan de Regeling Bibob-formulieren 2024.
4. Zo nodig vraagt de gemeente aanvullende informatie op. Een adviesaanvraag bij het Landelijk Bureau Bibob volgt pas nadat de gemeente eigen Bibob-onderzoek heeft gedaan, er voldoende concrete integriteitsindicaties zijn en reguliere weigerings- of intrekkingsgronden zijn beoordeeld.
5. De totale doorlooptijd verschilt per procedure en hangt onder meer af van de volledigheid van het dossier en de complexiteit. Als het LBB advies uitbrengt, geldt in beginsel een adviestermijn van acht weken, eenmalig te verlengen met maximaal vier weken; de beslistermijn van de gemeente wordt tijdens het LBB-onderzoek opgeschort, maximaal twaalf weken.

Welke gevolgen kan de uitkomst hebben?

De uitkomst kan variëren van geen geconstateerd gevaar tot een mindere mate van gevaar of een ernstig gevaar dat bestuurlijk ingrijpen rechtvaardigt. Bij een mindere mate van gevaar kan de gemeente voorschriften aan een beschikking verbinden om het gevaar weg te nemen of te beperken. Ook kan een vermoeden van een strafbaar feit bij het verkrijgen of behouden van een beschikking relevant zijn. In het geval van ernstig gevaar kan een vergunning of subsidie worden geweigerd of ingetrokken, kan een overheidsopdracht niet worden gegund of kan een vastgoedtransactie niet doorgaan. Rechtsgevolg ontstaat pas door het gemeentelijke besluit; bezwaar of beroep richt zich dus op dat besluit, niet op het advies zelf.

Waar moet je als aanvrager praktisch rekening mee houden?

• Verzamel op tijd gegevens over eigendom, bestuur, financiers en zakelijke relaties.
• Vul het formulier volledig, correct en naar waarheid in; het niet of onvoldoende verstrekken van gevraagde informatie kan, afhankelijk van de wettelijke situatie, als ernstig gevaar worden aangemerkt of ertoe leiden dat de aanvraag buiten behandeling blijft.
• Controleer vooraf het gemeentelijke Bibob-beleid en het juiste formulier.
• Raadpleeg voor de wettelijke basis de Wet Bibob, Justis en de informatie van de gemeente zelf.