Wat is een Wmo-consulent?

Een Wmo-consulent is doorgaans een medewerker van, of werkzaam namens, de gemeente die het college ondersteunt bij Wmo-onderzoek, advisering en uitvoering. Welke taken en mandaten de consulent precies heeft, verschilt per gemeente. De functie valt onder de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, meestal afgekort als de Wmo 2015.

De consulent onderzoekt samen met de inwoner wat er speelt, welke oplossingen al mogelijk zijn en of aanvullende ondersteuning vanuit de gemeente passend is. Daarbij staat niet alleen de beperking of diagnose centraal, maar de hele persoonlijke situatie.

Wat doet een Wmo-consulent?

Een Wmo-consulent behandelt meldingen en aanvragen van inwoners met een hulpvraag. Dat kunnen ouderen zijn, mensen met een lichamelijke of psychische beperking, of inwoners die tijdelijk of langdurig moeite hebben om hun dagelijks leven zelfstandig te organiseren.

De consulent brengt in kaart wat iemand zelf kan, welke hulp vanuit het sociale netwerk beschikbaar is en of algemene voorzieningen uitkomst bieden. Als dat niet voldoende is, onderzoekt de consulent of een maatwerkvoorziening nodig is. Welke ondersteuning mogelijk is, hangt af van de persoonlijke omstandigheden en het beleid van de gemeente.

Voorbeelden van ondersteuning die binnen de Wmo kunnen vallen zijn:

• hulp bij het huishouden;
• begeleiding om structuur in het dagelijks leven te houden;
• dagbesteding;
• woonvoorzieningen, zoals een traplift of woningaanpassing;
• vervoersvoorzieningen voor lokaal en regionaal vervoer;
• hulpmiddelen die het zelfstandig wonen ondersteunen.

De belangrijkste taken van een Wmo-consulent

De functie combineert persoonlijk contact, zorgvuldig onderzoek en administratieve afhandeling. Een Wmo-consulent moet besluiten bovendien goed kunnen onderbouwen, omdat een aanvraag grote invloed kan hebben op het dagelijks leven van een inwoner.

• Meldingen en aanvragen beoordelen: de consulent verzamelt informatie over de hulpvraag en beoordeelt welke ondersteuning passend kan zijn.
• Keukentafelgesprekken en huisbezoeken voeren: in een gesprek met de inwoner, en vaak ook met een mantelzorger, wordt de thuissituatie en behoefte aan ondersteuning besproken.
• Advies en uitleg geven: de consulent licht mogelijkheden, voorzieningen en het vervolg van de aanvraag toe.
• Onderzoek en rapportage opstellen: bevindingen worden vastgelegd in een rapportage die de basis vormt voor een besluit.
• Beschikkingen voorbereiden: afhankelijk van het mandaat kan de consulent het gemeentelijke besluit over het wel of niet toekennen van een voorziening voorbereiden.
• Samenwerken met andere professionals: bijvoorbeeld met wijkteammedewerkers, zorgaanbieders, huisartsen, wijkverpleegkundigen en andere collega’s binnen het sociaal domein.
• Ondersteuning evalueren: wanneer de situatie verandert, kan de consulent opnieuw beoordelen of de hulp nog aansluit.

Hoe verloopt contact met een Wmo-consulent?

Meestal begint het proces met een melding bij de gemeente of het Wmo-loket. Daarna volgt een onderzoek naar de hulpvraag. Een keukentafelgesprek is daarbij een veelgebruikte vorm: de consulent bespreekt wat iemand in het dagelijks leven belemmert en welke oplossingen realistisch zijn.

Na de melding onderzoekt het college de hulpvraag, in beginsel binnen zes weken. Daarna ontvangt de inwoner een schriftelijke weergave van de onderzoeksuitkomsten. Vervolgens kan een aanvraag voor een maatwerkvoorziening worden gedaan; daarop neemt het college een besluit via een beschikking.

De precieze werkwijze en beschikbare voorzieningen kunnen per gemeente verschillen. Daarom is het belangrijk dat een Wmo-consulent niet alleen de wet kent, maar ook op de hoogte is van lokaal beleid en de sociale kaart van de gemeente.

Welke kennis en vaardigheden zijn nodig?

Een goede Wmo-consulent werkt zorgvuldig, professioneel en mensgericht, binnen de wettelijke en gemeentelijke kaders. Een inwoner kan zich tijdens het Wmo-onderzoek gratis laten bijstaan door een onafhankelijke cliëntondersteuner.

• kennis van de Wmo 2015 en gemeentelijk beleid;
• vaardigheid in het analyseren van complexe hulpvragen;
• goede gespreksvaardigheden en een respectvolle houding;
• helder rapporteren en besluiten zorgvuldig onderbouwen;
• inzicht in de samenwerking tussen Wmo, Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg;
• kunnen omgaan met privacygevoelige informatie en tegengestelde belangen.

Hoe word je Wmo-consulent?

Er is geen landelijk, wettelijk vastgestelde opleiding die voor iedere Wmo-consulent verplicht is. Vacature-eisen verschillen per werkgever. Gemeenten kunnen hbo-werk- en denkniveau, een sociale, (para)medische of juridische achtergrond en/of relevante ervaring vragen. Sommige werkgevers bieden ook traineeships waarin Wmo-kennis in de praktijk wordt opgebouwd.

Daarnaast is actuele vakkennis belangrijk. De Wmo 2015, gemeentelijke beleidskeuzes, voorzieningen en de raakvlakken met andere zorgwetten vragen om professionals die regels kunnen vertalen naar de dagelijkse praktijk. Voor wie werkt aan beleid of uitvoering in het sociaal domein vermeldt SBO de vijfdaagse opleiding Beleidsadviseur Sociaal Domein 3.0, met aandacht voor onder meer de Wmo 2015, gemeentelijk Wmo-beleid, voorzieningen en uitvoering. Deze opleiding is ook op maat als incompanytraject beschikbaar. Controleer de opleidingspagina voor actuele startdata en inschrijfmogelijkheden.

Ook kennis van zorginkoop en bedrijfsvoering in het sociaal domein kan relevant zijn voor professionals die samenwerken met gemeenten, zorgaanbieders en gecontracteerde ondersteuning.

Veelgestelde vragen over de Wmo-consulent

Wat verdient een Wmo-consulent?

Het salaris van een Wmo-consulent verschilt per gemeente, functieniveau, ervaring en takenpakket. Veel functies vallen onder de cao Gemeenten. Bekijk daarom altijd de salarisschaal en de functieomschrijving in de betreffende vacature voor een actuele indicatie.

Is de opleiding tot Wmo-consulent moeilijk?

De moeilijkheid hangt af van je voorkennis en werkervaring. Naast kennis van wet- en regelgeving vraagt het werk om analytisch vermogen, goede gesprekstechnieken en zorgvuldig rapporteren. Vooral het afwegen van individuele situaties binnen gemeentelijke kaders maakt de functie inhoudelijk uitdagend.

Kan ik zonder ervaring in het sociaal domein Wmo-consulent worden?

Dat verschilt per werkgever. Sommige gemeenten zoeken ervaren professionals, terwijl andere functies ruimte bieden om je in de praktijk verder te ontwikkelen. Een relevante hbo-achtergrond en aantoonbare kennis van de Wmo kunnen je kansen vergroten.