Integere bedrijfsvoering in de zorg

Dit betreft een wetsvoorstel. Op 30 september 2026 is het nog niet aangenomen; de inhoud kan dus nog wijzigen en de regels gelden nog niet als Wibz-wet. Integere bedrijfsvoering draait om eerlijke, uitlegbare en financieel verantwoorde besluitvorming in het belang van goede zorg. Dat is relevant omdat integriteit direct samenhangt met de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg en jeugdhulp. Het wetsvoorstel kijkt daarom niet alleen naar fraude, maar ook naar bestuur, toezicht en financiële keuzes. Hieronder lees je praktisch wat dat betekent voor toezicht, vergunningen, winstuitkeringen en risicovolle financiële besluiten.

Waarom integere bedrijfsvoering direct raakt aan kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid

In het ingediende Wibz-voorstel wordt integere bedrijfsvoering concreet uitgewerkt via normen over transacties met verbonden partijen en onverantwoorde risico’s bij eigen of vreemd vermogen, naast regels over winstuitkeringen en vergunningen. De wetgever ziet die integriteit als voorwaarde voor goede, toegankelijke en betaalbare zorg en jeugdhulp. Het onderwerp is dus breder dan fraude alleen: ook belangenverstrengeling, financieel eigenbelang en zwakke governance vallen eronder. De voorgestelde regels moeten onbetrouwbare aanbieders en bestuurders minder ruimte geven.

Wat het wetsvoorstel concreet regelt voor zorg- en jeugdhulpaanbieders

Het ingediende voorstel omvat onder meer normen voor winstuitkeringen, risico’s bij eigen en vreemd vermogen, transacties met verbonden partijen, modernisering van vastgoedtoezicht en extra vergunninggronden. In juli 2026 kondigde het kabinet bovendien een aanvulling aan, waaronder een maximum op winstuitkeringen. Voor de praktijk is vooral relevant welke inhoudelijke verplichtingen en beperkingen aanbieders kunnen raken, niet de procedurele voortgang. De maatregelen zijn bedoeld om financieel eigenbelang te begrenzen en de belangen van cliënten, continuïteit en publieke middelen beter te beschermen. Daarmee raakt het voorstel governance, zorgfinanciën en fraudebewust handelen binnen organisaties.

Hoe het externe toezicht en de handhaving door de NZa worden uitgebreid

Het voorstel breidt het NZa-toezicht uit naar naleving van normen voor significante transacties met verbonden partijen, onverantwoorde risico’s bij eigen of vreemd vermogen en voorwaarden voor winstuitkering. Bij vermoedens kan documentonderzoek onderdeel zijn van dat toezicht. De IGJ houdt toezicht op kwaliteit en veiligheid van zorg en jeugdhulp, thema’s die ook relevant zijn voor de opleiding adviseur kwaliteit en veiligheid in de zorg. De NZa krijgt in dit voorstel toezicht op specifieke financieel-economische en integriteitsnormen; dit is geen algemeen NZa-toezicht op de zorginhoud. De norm ziet op transacties van betekenis met verbonden partijen en, aanvullend, met bepaalde familieleden van bestuurders of interne toezichthouders. Daarbij moeten normale marktvoorwaarden worden gehanteerd. Voor jeugdhulpaanbieders wordt deze integriteitslijn doorgetrokken waar de wet daarin voorziet.

Wanneer een vergunning kan worden geweigerd of ingetrokken

• Het voorstel breidt de gronden voor weigering of intrekking van een Wtza-toelatingsvergunning uit, onder meer wanneer niet aannemelijk is dat aan eisen voor goede zorg, administratie en integere bedrijfsvoering wordt voldaan, of wanneer er een ernstig risico bestaat voor behoorlijk of rechtmatig bestuur.
• Antecedenten van bestuurders of beleidsbepalers kunnen meewegen, bijvoorbeeld signalen van criminele betrokkenheid.
• Eerdere betrokkenheid bij een faillissement kan worden meegewogen, bijvoorbeeld wanneer die feiten wijzen op een ernstig risico voor behoorlijk of rechtmatig bestuur; dit is geen automatische weigeringsgrond.
• De werking is preventief: een ernstig risico kan in het voorstel al reden zijn om te weigeren of in te trekken, nog vóór volledige schade zichtbaar is.

Welke regels er gelden voor winstuitkeringen

In het in januari 2025 ingediende voorstel bleef voor bepaalde zorgaanbieders een winstuitkeringsverbod bestaan. Het kabinet kondigde op 3 juli 2026 echter een aanvulling aan waarin alle aanbieders van verzekerde zorg en jeugdhulp winst mogen uitkeren onder strenge voorwaarden én een nog vast te stellen maximumpercentage. Volgens het ingediende voorstel mag geen winst worden uitgekeerd zolang bepaalde toezichtmaatregelen wegens kwaliteit of relevante Wmg-overtredingen van kracht zijn. Daarnaast gelden voorwaarden over continuïteit, opeisbare schulden en financiële ratio’s. Voor jeugdhulp houdt de NZa geen toezicht op declaratierechtmatigheid; gemeenten doen dat.

Welke grenzen er komen aan leningen, investeringen en geldonttrekking

Het ingediende voorstel verbiedt onverantwoorde risico’s bij het aantrekken of terugbetalen van eigen of vreemd vermogen. Uitkeringen van reserves of inkoop van eigen aandelen kunnen daaronder vallen; ‘investeringen’ zijn niet als zelfstandige algemene verbodscategorie geformuleerd. Daarmee wil de wetgever voorkomen dat de kwaliteit of continuïteit van zorg en jeugdhulp door zulke vermogensrisico’s in gevaar komt. Leg financiële besluitvorming en belangenafwegingen goed vast, zodat de organisatie kan aantonen dat zij voldoet aan toepasselijke normen, zoals normale marktvoorwaarden bij relevante transacties met verbonden partijen en het vermijden van onverantwoorde vermogensrisico’s.

Waar je in de praktijk op moet letten als zorgaanbieder

Dit zijn vooral aandachtspunten voor goede governance en voorbereiding; het is geen volledige opsomming van geldende Wibz-verplichtingen, omdat het nog om een wetsvoorstel gaat.

• Leg belangrijke besluiten, afwegingen en tegenstemmen goed vast.
• Toets belangenverstrengeling expliciet, vooral bij transacties van betekenis met verbonden partijen of bepaalde familieleden van bestuurders en interne toezichthouders, en betrek waar nodig een jurist zorg.
• Onderbouw grote leningen, besluiten over eigen of vreemd vermogen en winstuitkeringen met oog voor kwaliteit, continuïteit en financiële gezondheid, thema’s die direct raken aan zorgfinanciën voor managers.
• Houd geldstromen, contracten en onderaanneming inzichtelijk voor bestuur, toezicht en controle.
• Betrek bestuur, raad van toezicht, finance, compliance en contractmanagement tijdig. Thema’s als bedrijfsvoering in de zorg, zorgfinanciën en het signaleren van zorgfraude sluiten hier direct op aan.

Veelgestelde vragen over integere bedrijfsvoering in de zorg

Rond dit onderwerp lopen begrippen vaak door elkaar. Daarom hieronder een korte verduidelijking bij een vraag die regelmatig terugkomt, maar iets anders raakt dan de wettelijke eisen rond integere bedrijfsvoering.

Wat verdient een manager bedrijfsvoering in de zorg?

Dat is een andere vraag dan integere bedrijfsvoering als wettelijk en governance-onderwerp. Het salaris hangt af van het type organisatie, de omvang, verantwoordelijkheden, functiezwaarte, ervaring en de toepasselijke cao of het interne beloningsbeleid. Een manager bedrijfsvoering kan bijvoorbeeld verantwoordelijk zijn voor financiën, inkoop, planning of facilitair, onderwerpen die ook terugkomen in de opleiding Bedrijfsvoering in de zorg. De regels rond integere bedrijfsvoering zijn geen salarisregeling, maar stellen wel eisen aan verantwoording, governance en integer handelen binnen de organisatie.