Opleiding Gedragsexpert

Binnen het onderwijs moet de basis voor het kind op orde zijn: didactisch en pedagogisch. Om te kunnen voldoen aan de sociaal emotionele ontwikkeling van het kind is het belangrijk om goed te leren kijken naar het kind om het gedrag te kunnen duiden en te bepalen wat nodig is voor een volgende stap vooruit. Tijdens deze module wordt er vooral gewerkt aan jouw Mindset. Hoe kijk jij aan tegen gedrag en gezag? Hoe bepaal je wat gewenst en ongewenst gedrag is? Hoe bouw je aan een eigen stevige pedagogische grondhouding?

Deze module heeft de volgende inhoudelijke thema's:

• Gedrag begrijpen
• Gedrag als signaal
• Probleemgedrag in verschillende soorten en maten
• Sociaal Emotioneel leren
• Observeren
• Het Pedagogisch handelen van de leerkracht
• Gezag versterken met vasthoudendheid in verbinding

Tijdens deze module leer je:

1. Gedrag begrijpen en beïnvloeden
2. Probleemgedrag observeren en analyseren
   • Welke soorten ongewenst gedrag neem je waar
   • Hoe beoordeel je het ongewenste gedrag
   • Op welk niveau ga je interveniëren
3. Versterking van de leerkracht en de leerling
   • Preventieniveaus met passende interventies
   • Van oude autoriteit naar nieuwe autoriteit
   • De leerkracht als meer-wetende opvoeder met relationeel vasthoudend gezag
   • Methoden om de eigen pedagogisch grondhouding te versterken

In deze module kijken we naar de groep als geheel. Welke processen spelen zich af in de interactie tussen de kinderen onderling en tussen de leerkracht en de groep. Het vormen van een positief samenwerkende en samen lerende groep vraagt van de leerkracht vooral goed observeren van de onderlinge interactie tussen de kinderen, het stellen van heldere kaders en het ondersteunen van het groepsproces. Daarnaast is het belangrijk dat bij de start van het nieuwe schooljaar uitgebreid en nauwkeurig aandacht gegeven wordt aan gedragsverwachtingen en een goede werkhouding. Wat is een goede werkhouding en hoe leer je die aan?

De module heeft de volgende inhoudelijke thema's: 

• Kenmerken van een positief of negatief gevormde groep
• Groepsdynamische processen en interventie mogelijkheden
• Normkaders stellen vanuit waarden
• De morele ontwikkeling van kinderen en jongeren
• Wat is een goede werkhouding
• Gedragsverwachtingen, routines en afspraken

Tijdens deze module leer je: 

1. Opstellen van een normkader/ groepsplan gedrag met daarin aandacht voor:
   • Het groepsdynamische proces
     • De normen opbouwen vanuit de kernwaarden van de school
     • De morele ontwikkeling van kinderen en hun ondersteuningsbehoefte
     • Sociale relaties en sociale posities binnen de groep
     • De invloed van de leerkracht
2. Een goede werkhouding en de start van het schooljaar
   • Wat is een goede werkhouding
   • Regie voeren, orde houden en pedagogische keuzes
   • Jouw pedagogische visie en de invloed daarvan op je handelen

Bepalend, boos en agressief gedrag van kinderen kan een ware uitdaging vormen voor een leerkracht. We bekijken verschillende stadia van weerstand, boosheid en agressie, bespreken verschillende verklaringsmodellen en leren handvatten en strategieën om te voorkomen of te begrenzen.

Structureel ongewenst gedrag vraagt ook om een goede analyse.  Aan de hand van een praktijkcasus maken we een gedragsfunctieanalyse om te bepalen wat de onderwijsbehoefte van deze leerling is en wat deze leerling nog te leren heeft. We geven aandacht aan het gebruik van directe en indirecte interventies en consequenties. Welke mogelijkheden heb je en wanneer gebruik je ze juist wel of juist niet.

Inhoudelijk thema's:

• Kenmerken van externaliserend gedrag
• Gedragsprobleem of gedragsstoornis?
• Inclusief onderwijs
• Weerstand, boosheid en agressie
• Sociale informatieverwerking
• Gedragsfunctie analyse
• Gedragsinterventieplan

Tijdens deze module leer je:

• Herkennen en hanteren van verschillende fasen in boos en agressief gedrag
  • Omgaan met weerstand
  • Herkennen van de fases van acting out gedrag
  • Strategieën en interventies omtrent boos, agressief en bepalend gedrag
  • Verschil in aanpak bij instrumentele en frustratie agressie
  • Kenmerken van ODD en CD
• Instrumentele conditionering
  • Wanneer en hoe gebruik je interventies en consequenties
  • Welke mogelijkheden heb je? Aan welke knoppen kun je draaien?
  • Wat is de winst en verliesrekening van de leerling bij verandering?
• Gedragsfunctie Analyse (GFA) en Gedrag Interventie Plan (GIP)
  • Het opstellen van een gedragsfunctie analyse
  • Het opstellen van functionele hypothesen
  • Het bepalen van de leerroute van de leerling
  • Het opstellen van een interventieplan

Het is van groot belang alert te zijn op de verschillende vormen van angstig gedrag die kinderen belemmeren in hun sociale, emotionele en cognitieve ontwikkeling. Verschillende soorten angst en angstproblemen worden behandeld. De relatie tussen cognitie en angst wordt uitgewerkt met aandacht voor de benadering en begeleiding van deze leerlingen.  De focus ligt hierbij ook op hoe je in gesprek kunt gaan met kinderen om woorden te geven aan wat er in hen om gaat.

Kinderen met kenmerken in het autistisch spectrum staan in het tweede deel van de dag centraal. Een overzicht van deze kenmerken en hun mogelijke betekenis op het functioneren van het kind geeft handvatten om naar het soms moeilijk leesbare gedrag te kijken van deze in hoge mate geïndividualiseerde gedragsproblematiek. Met begrip van deze materie, kennis van interventies en effectieve communicatie ben je in staat om zelf na te denken over een ondersteunende aanpak voor  een individuele leerling.

Angst

• Kenmerken van verschillende school gerelateerde angsten: gegeneraliseerde angststoornis, sociale angst, faalangst, separatieangst, selectief mutisme
• De relatie tussen cognities en angst. 
• Cognitieve Gesprekstechniek

ASS

• Autisme Spectrum Stoornis
• Centrale coherentie, sociale interactie en communicatieve vaardigheden
• Neurodiversiteit

Tijdens deze module leer je:

• School gerelateerde angsten
  • Kenmerken van diverse angst gerelateerde gedragsproblematiek
  • Beschermende en in standhoudende factoren bij sociale angst en faalangst
  • Benaderingswijze en ondersteunende interventies bij Faalangst 
  • Cognitieve gesprekstechniek en het GGG of GGGGG schema
  • Hoe ga je met een kind in gesprek over zijn of haar welzijn
• Autisme Spectrum Stoornis
  • Kenmerken en uitingsvormen van Autisme Spectrumstoornis
  • ASS en sociale interactie, structuur, communicatie, gedrag & interesses
  • Centrale Coherentie, Theory of Mind, de executieve functies
  • Ondersteunende interventies in de schoolpraktijk

Doelgericht werken aan het voorkomen van probleemgedrag vraagt om prioriteit te geven aan een goede werkhouding bij de kinderen. Dit vraagt om een duidelijke visie van de leerkracht op diezelfde werkhouding en het helder maken van gedragsverwachtingen. Hierbij is de invloed van de ontwikkeling van de executieve functies van belang. Voor kinderen met ADHD of druk en energiek gedrag blijkt dit een ware uitdaging. Hoe ondersteun en begeleid je deze kinderen in lastige situaties? Door oplossingsgericht te werken maken we de kinderen mede eigenaar van het probleem. We gaan het kind zien als expert van zichzelf en maken we het kind handelingsbekwaam met de centrale vraag: “Wat werkt bij jou in jouw omstandigheden?”

De module heeft de volgende inhoudelijke thema's:

• Kenmerken van ADHD, verklaringsmodellen en mogelijke interventies
• Wat is een goede werkhouding?
• Executieve functies
• Oplossingsgericht werken

Tijdens deze module leer je:

• AD(H)D, Werkhouding & Executieve functies
  • Kenmerken van ADHD en ADD
  • Verklaringsmodellen, variabelen en specifieke interventies
  • Strategieën voor de leerkracht omtrent druk en dwars gedrag
  • Wat is een goede werkhouding
  • Executieve functies en hun invloed op het werkproces
• Oplossingsgericht werken
  • Oplossingsgericht werken
  • Oplossingsgerichte gespreksvoering
  • Kinderen eigenaarschap geven en werken met doelen

Als een leerling problemen heeft in de hechting kan dit op een orde verstorende manier tot uiting komen en voelen leerkrachten zich vaak onmachtig om iets voor deze leerling te betekenen. In deze module gaan we deze problematiek duiden en handvatten vinden om grip te krijgen op deze leerlingen om voor hen een veilige en ondersteunende leeromgeving te creëren.

Het is belangrijk om met kinderen in gesprek te gaan en ze mede verantwoordelijk te maken voor hun eigen ontwikkeling. Praten met kinderen levert vaak verrassend veel meer op, dan praten over kinderen. Je kunt echter niet in elke ontwikkelingsfase hetzelfde verwachten in gespreksvoering met kinderen. In deze module gaan we dieper in op de vraag wat je wel of niet kunt verwachten in iedere ontwikkelingsfase en waar jij als gespreksleider op moet letten om de communicatie tot een succes te maken.

De module heeft de volgende inhoudelijke thema's:

• Verschillende vormen van hechting 
• Preventieve en directe acties
• Herstel – en relatiegebaren
• Oplossingsverzoek
• Communicatieve ontwikkelingsfasen van het kind
• Gespreksdoelen en gespreksmodellen

Tijdens deze module leer je:

• Hechtingsproblematiek
  • Wat houdt hechtingsproblematiek in en wat merk je ervan in de klas
  • Wat vraagt hechtingsproblematiek van jou als leerkracht
  • Wat is belangrijk in het werken aan en behouden van een goede relatie
  • Hoe laat je leerlingen de relatie herstellen na ongewenst gedrag.
• Communicatie met kinderen
  • Hoe ga je in gesprek in de verschillende communicatieve ontwikkelingsfasen van het kind
  • Wat doe je wel of niet een gesprek om het tot een succes te maken
  • Welk doel heb je met het gesprek en welke gespreksvorm hoort daarbij
  • Het oefenen van vraagtechnieken en gespreksmodellen
     

Zeker voor kinderen met een psychisch trauma is pedagogisch sensitief handelen van essentieel belang om goed te kunnen functioneren. Om deze kinderen goed te kunnen begeleiden is het belangrijk om te weten wat een psychisch trauma is, om bewust trauma-sensitief te kunnen handelen. Deze pedagogische sensitiviteit komt uiteindelijk alle leerlingen ten goede.

De basis van een sterk pedagogisch klimaat op school wordt gevormd door de eenheid, de samenwerking en de professionaliteit van het team. Hoe wordt deze cultuur aangeleerd, uitgedaagd en bewaakt? Om verandering of ontwikkeling te brengen in deze cultuur is het belangrijk om verschillende succescriteria te kennen. Waar ligt jouw invloed en aan welke knoppen mag en kun je als gedragsexpert draaien?

De module heeft de volgende inhoudelijke thema's:

• Psychisch Trauma
• Het stress systeem
• Wat houdt Traumasensitief begeleiden in
• Het pedagogisch kompas van de school
• Veranderkunde
• Begeleiden en coachen van collega’s

Tijdens deze module leer je:

• Trauma sensitief begeleiden
  • Wat is een psychisch trauma en wat is de invloed op het brein en op leren
  • Omgaan met de onzichtbare koffer, versterken van veerkracht en vertrouwen
  • Zelfzorg van de leerkracht. Wat doe je als het jouzelf even niet meer lukt?
• Een sterk pedagogisch team
  • Wat zijn de voorwaarden om een pedagogisch sterk team te kunnen zijn
  • Hoe vertaal je een collectieve ambitie naar concreet gedrag
  • Wat zijn de bouwstenen tot een succesvolle ontwikkeling - Knoster
  • Hoe ga je om met verschillende mogelijkheden en taakvolwassenheid van collega’s
     

De samenwerking met ouders is van wezenlijk belang voor de leerhouding, het leerrendement op cognitief gebied en de sociaal emotionele ontwikkeling van de kinderen. Hoe geef je deze samenwerking vorm en hoe ga je op een effectieve manier in gesprek met ouders.  Hoe ga je om met weerstand bij ouders en wat kun je doen om tot samen gedragen verantwoordelijkheid te komen.

In deze laatste module krijg je gelegenheid om probleemsituaties uit de eigen praktijk in te brengen en oefenen we zo mogelijk nog met het analyseren van enkele complexe situaties waarbij je alle opgedane kennis, inzichten en vaardigheden uit de opleiding kan toepassen.

De module heeft de volgende inhoudelijke thema's:

• Visie op ouderbetrokkenheid
• De dynamische driehoek
• Communicatie met ouders
• Vragen en Intervisie
• Complexe Casuïstiek

Tijdens deze module leer je:

• Ouderbetrokkenheid
  • Op welke manieren kun je ouders betrekken bij het onderwijs aan hun kind
  • Wat is de winst van en zijn de knelpunten bij ouderbetrokkenheid
  • Wat is de invloed van de loyaliteitsverhoudingen tussen school, kind en ouders
  • In gesprek gaan met ouders aan de hand van een gespreksmodel
  • Het leren kennen en gebruiken van 4 gespreksniveaus ter verbetering van de communicatie
  • Omgaan met weerstand bij ouders
• Eigen vraagstelling en casuïstiek
  • Intervisie op voorbeelden uit de praktijk
  • Oefenen met complexe situaties analysere
     

• Wat een ontzettend leerzame dag was lesdag 2.  Ik houd van lekker de theorie in te duiken maar het wordt zo gebracht dat je dit gelijk morgen in je groep kan toepassen! Ik heb al wat concrete successen ervaren met de posities waarin kinderen staan. Dit kreeg ik ook terug van ouders, dat is echt gaaf. Jullie maken er echt iets van zo online, echt knap. Zelf mis ik wel het echte contact elke weer als ik via Teams iets doe. Maar het is goed opgezet op deze manier door ook in de subgroepjes direct contact met elkaar te hebben! Ook de pauzes worden goed ingelast! Ik heb weer zin in lesdag 3 morgen! 
• Ik heb de eerste cursusdag als erg prettig ervaren. De dag vloog om. Ik heb inmiddels weer een dag op locatie gewerkt na de cursus en ik ging al meteen aan de slag met de 7 posities , als vanzelf merk je dan toch dat je er meteen in zit. En heel anders gaat kijken en terug relativeren.
• Ik heb in de eerste cursusdag veel mogen leren op het gebied van gedrag. Ik kan actief aan de slag met de opdracht en denk dat er nog veel winst te behalen in op onze school betreft dit onderwerp. 
• Het was een lange dag online maar in tegenstelling voor wat ik had gevreesd was het goed vol te houden door het juiste tempo van de lessen. Het feit dat het interessant was en bleef hielp ook zeker mee. Spijtig dat het nu niet fysiek was maar ik heb zeker niet het idee dat het afdeed aan de inhoud van de cursus.